22 batalion piechoty górskiej


czcionka mniejsza czcionka normalna czcionka większa
3. SAMODZIELNA BRYGADA STRZELCÓW KARPACKICH

 

    Po klęsce wrześniowej w 1939 r. władze polskie zostały ewakuowane przez Zaleszczyki do Rumunii, a tam generał Władysław Sikorski podjął się rekonstrukcji polskich władz we Francji.
    Rozmowy wojskowe między Polską i Francją o utworzeniu polskich oddziałów przy boku Francji trwały już od maja 1939 r. Francja jednak przedłużała moment zawarcia paktu i dopiero 9 września 1939 r. w Paryżu premier Edouard Daladier i ambasador RP Juliusz Łukasiewicz podpisali umowę wojskową o utworzeniu polskiej dywizji piechoty we Francji, a w październiku 1939 r. na rozkaz Naczelnego Wodza gen. Władysława Sikorskiego nastąpiła rozbudowa Armii Polskiej we Francji o następne jednostki. Po wybuchu II wojny światowej Francja i Wielka Brytania zaczęły formowanie swoich sił wojskowych na Środkowym Wschodzie w celu ewentualnej obrony Turcji przed Niemcami. Powstała wówczas w Syrii francuska Armia Lewawu pod dowództwem gen. Maxima Weyganda.
    Gen. Sikorski w grudniu 1939 r. rozpoczął rozmowy w sprawie utworzenia polskiej brygady piechoty w Syrii, która składałaby się z żołnierzy ewakuowanych z obozów na Węgrzech i w Rumuni. Argumentował to w piśmie do gen. Maurice`a Gamelina:
    „Wielka liczba podoficerów i żołnierzy Armii Polskiej wciąż znajduje się w obozach na Węgrzech i w Rumunii. Polskie Ministerstwo Wojny organizuje stopniowo ich ewakuację, ale napotyka na pewne trudności, z których jedną z najważniejszych są wysokie koszty transportu. Myślę, że utworzenie drugiego centrum organizacji Armii Polskiej na Bliskim Wschodzie będzie niezwykle korzystne z każdego punktu widzenia i ogromnie ułatwi całkowitą ewakuację wojskowych polskich z Węgier i Rumunii.” „Są to żołnierze o bardzo wielkiej wartości”.
    Gen. Sikorskiemu bardzo zależało na czasie, ponieważ uważał, że: „…jeżeli termin utworzenia ośrodka w Syrii poważnie się opóźni, pozostali na Węgrzech i w Rumunii żołnierze nie będą już tak wartościowi”. Planował, że w ciągu 90 dni od rozpoczęcia ewakuacji, na terenie Syrii mogłoby znaleźć 15 tys. polskich żołnierzy. Inną koncepcję miał natomiast gen. Denain, który zaproponował gen. Weygandowi ewakuację do Syrii tylko 6 tys. żołnierzy, ponieważ obawiał się, że utworzenie jednostki większej doprowadziłoby do nieporządku i kłopotów. Okazało się to dość zgubne dla polskich sił zbrojnych, ponieważ „nadwyżki” żołnierzy z Węgier i Rumunii zostały skierowane do Francji, gdzie wg. mjr dr Mieczysława Młotka „uległy zmarnowaniu”.
    Gen. Gamelin pozwolił na uformowanie jednej polskiej brygady na terytorium Syrii w obozie Homs.
    02 kwietnia 1940 r. gen. Sikorski rozkazał ustnie powołać do życia Brygadę Strzelców Karpackich, a znalazło to potwierdzenie w rozkazie pisemnym z dnia 12 kwietnia 1940 r.
    5 maja 1940 r. dowódcą Brygady został gen. brygady Stanisław Kopański, a szefem Sztabu mjr dypl. Jerzy Zaremba.


    Brygada była formowana według etatów francuskich, składała się z:
-2 pułków piechoty (dwubatalionowych)

  • 1 Pułk Piechoty – ppłk Walenty Peszek
  • 2 Pułk Piechoty – ppłk Antoni Cieszkowski

-dywizjonu rozpoznawczego (częściowo konnego, częściowo zmotoryzowanego) – mjr Władysław Bobiński
dywizjonu artylerii – ppłk dypl. Stanisław Gliwicz
- pododdziałów: saperów, łączności i służb.

    Według etatów powinna się składać z 208 oficerów i 6840 żołnierzy, 1444 koni, 41 samochodów osobowych, 51 ciężarowych i 232 motocykli. Stanu tego jednak nie udało się osiągnąć i do czasu opuszczenia Syrii stan brygady wynosił 485 oficerów i 3437 żołnierzy.


    Po kapitulacji wojsk francuskich Brygada Strzelców Karpackich 06 lipca 1940 została ewakuowana do brytyjskiego obozu Latrun.
12 stycznia 1941 r. brygada została zreorganizowana według założeń brytyjskich, otrzymując nazwę Samodzielna Brygada Strzelców Karpackich, gdyż jej przeznaczeniem miał być marsz do Polski przez Bałkany i następnie przez Karpaty.
    Już w marcu 1941 r., kiedy działania Afryka Coorps w Afryce Północnej nabierały tempa, mogła sprawdzić swoja wartość bojową. Walki o Tobruk, El-Ghazala, Bardie, cała kampania libijska wyczerpujące ale zwycięskie we wrześniu 1942 r. dobiegają końca. Tobrucka brygada od początku tworzyła trzon bojowy dywizji, dlatego też w listopadzie 1941 podjęto decyzję o rozwinięciu SBSK w dywizję.


    Ważnym elementem z życiu Brygady Karpackiej była praca oświatowo-kulturalna. Duży wkład wnieśli tu oficerowie oświatowo – wychowawczy. Praca ta nie była łatwa z powodu warunków, w jakich przebywała brygada, nie tylko klimatycznych, ale i wojennych. Wpływało na to też skupisko ludzi pochodzących z różnych kultur, ich nastroje, tęsknota za ojczyzną i rodziną. Mimo wszystko jednak udało się stworzyć w Brygadzie pewnego rodzaju „klimat i charakter kulturalny i duchowy”, który wyróżniał jednostkę na tle innych formacji Polskich Sił Zbrojnych.


    Po latach podsumował to szef referatu kulturalnego brygady mjr dr Mieczysław Młotek:
„Jeśli mimo to potrafiła opanować kryzys duchowy, wytworzyć silną koleżeńską więź uczuciową, niewzruszone zaufanie do swego dowódcy […] zdołała uformować własny typ żołnierza – Karpatczyka i stworzyć karpacką tradycję, która przetrwała Brygadę, to stało się to dzięki wartościom moralnym dowódców i żołnierzy Brygady”.


    Gen. brygady Stanisław Kopański osobiście popierał rozwój sportu w brygadzie, który był ważnym elementem kształtowania tężyzny fizycznej żołnierzy i ich sprawności wojskowej. Sport stanowił również istotny symbol idei braterstwa i współpracy z żołnierzami aliantów w obozie szkolenia w Homs, Latrun oraz w garnizonach egipskich. Wspólne treningi, zaprawy fizyczne, zawody sportowe z udziałem dowódców, oficerów i podoficerów, urządzano od początku istnienia Brygady Strzelców Karpackich. W ramach szkolenia szczególną uwagę zwracano na wychowanie patriotyczne i obywatelskie, życie kulturalne oraz życie duchowe i religijne. Zgodnie, oficerowie i żołnierze podkreślają, że przez cały czas funkcjonowania Brygady Strzelców Karpackich, a później Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich wyróżniała się ona na tle innych formacji Polskich Sił Zbrojnych charakterem i klimatem duchowym.


    Wg. oceny historyka Jana Bielatowicza „Brygada Karpacka była więcej zakonnym, rycerskim, niż regularnym wojskiem”. Więź, która wytworzyła się w tych trudnych warunkach i tradycje łączą do dzisiaj środowiska Karpatczyków, strzelców, ułanów i artylerzystów.

 

    
  • BIP
pdf

go-up
Kontakt

22 batalion piechoty górskiej
Walecznych 59
57-300 Kłodzko
tel. 261647122
fax. 261647233
22bpg.oficerdyzurny@ron.mil.pl

    
  • BIP